Cách ủ bã đậu nành với nấm Trichoderma đúng kỹ thuật. Phân bón giàu dinh dưỡng tại nhà
Cách ủ bã đậu nành với nấm Trichoderma đang trở thành giải pháp hữu cơ được nhiều nhà vườn áp dụng để tận dụng phụ phẩm, cải tạo đất và nuôi cây khỏe mạnh. Trong bài viết này, Nông Nghiệp Phố sẽ hướng dẫn bạn cách ủ bã đậu nành đúng kỹ thuật, dễ thực hiện và hiệu quả bền vững cho vườn nhà.
Bã đậu nành và nấm Trichoderma là gì? Tại sao nên kết hợp chúng để ủ phân?
Bã đậu nành là phần cặn còn lại sau khi ép hoặc xay đậu nành để làm sữa, tàu hũ… Loại nguyên liệu này giàu đạm, khoáng và chất hữu cơ dễ phân hủy, rất tốt cho cây trồng.
Nấm Trichoderma là nhóm vi sinh vật có lợi, nổi tiếng nhờ khả năng phân giải chất hữu cơ, ức chế nấm bệnh hại trong đất và thúc đẩy sự phát triển của rễ cây.
Trong nông nghiệp hữu cơ, việc tận dụng phụ phẩm từ thực vật để tạo ra phân bón. Khi kết hợp bã đậu nành với Trichoderma, quá trình hoai mục diễn ra nhanh hơn, hạn chế mùi khó chịu, không gây thối và tạo ra loại phân bón vi sinh giàu dinh dưỡng, sạch và an toàn. Cách ủ phân này là giải pháp thông minh, tiết kiệm và thân thiện với môi trường, phù hợp với cả nhà nông và người trồng rau tại nhà.
Ủ phân từ bã đậu nành thân thiện môi trường, tiết kiệm chi phí
Chuẩn bị nguyên liệu và dụng cụ để ủ bã đậu nành với Trichoderma
Để quá trình ủ đạt hiệu quả cao, việc chuẩn bị đúng nguyên liệu và dụng cụ là bước đầu không thể bỏ qua.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
Bã đậu nành: Ưu tiên loại bã mới, không bị ôi thiu.
Nấm Trichoderma: Dạng bột hoặc dạng dịch đều được.
Phụ gia hỗ trợ: có thể thêm rỉ mật, cám gạo, EM hoặc chế phẩm vi sinh EMZEO khử mùi hôi khác để tăng hiệu quả ủ.
Nước sạch (nên dùng nước mưa, nước giếng; tránh dùng nước máy có chứa clo): Nếu làm dạng nước thì cần thêm nước để hòa tan nguyên liệu.
Dụng cụ cần có:
Thùng nhựa có nắp đậy, bao tải dứa hoặc thùng ủ compost.
Các nguyên liệu và dụng cụ để ủ phân từ bã đậu nành có tại Nông Nghiệp Phố
Hướng dẫn ủ bã đậu nành với nấm Trichoderma chi tiết từng bước
Quá trình ủ bã đậu nành không khó, nhưng cần làm đúng kỹ thuật để tránh mùi hôi và giúp phân bón đạt chất lượng tốt nhất. Để tận dụng tối đa nguồn dinh dưỡng từ bã đậu nành và phát huy hiệu quả của nấm Trichoderma, bạn có thể chọn một trong hai cách ủ phổ biến: ủ dạng khô hoặc ủ dạng nước. Mỗi phương pháp đều có ưu và nhược điểm riêng, phù hợp với từng điều kiện sử dụng.
Ủ khô: Thích hợp với lượng bã ít, tiện cho việc rải gốc hoặc trộn đất. Ít mùi, dễ bảo quản.
Ủ nước: Dùng cho quy mô lớn hoặc tưới gốc. Cần kiểm soát mùi và độ lên men cẩn thận.
Cách ủ bã đậu nành với Trichoderma dạng khô
Ủ khô là cách làm đơn giản, dễ bảo quản và phù hợp cho những ai muốn lưu trữ phân bón sử dụng dần.
Bước 1: Sơ chế bã đậu nành
Dùng bã đậu nành tươi mới để đảm bảo giá trị dinh dưỡng cao nhất.
Nếu bã quá ướt, bạn nên trải mỏng ra rổ hoặc tấm bạt để phơi cho ráo bớt nước, giúp quá trình ủ diễn ra thuận lợi và tránh lên men yếm khí quá nhanh.
Nếu đã để lâu và có dấu hiệu chua nhẹ, nên phơi nắng 1–2 tiếng để bay mùi rồi mới tiến hành ủ.
Bước 2: Trộn đều với nấm Trichoderma và phụ gia
Rắc đều nấm Trichoderma lên bã đậu với tỷ lệ khoảng 1kg nấm Trichoderma cho 100–200kg bã.
Có thể bổ sung thêm các phụ gia như:
Rỉ mật hoặc đường đen (1–2 lít/100kg) để cung cấp nguồn đường cho vi sinh vật hoạt động.
EM gốc hoặc chế phẩm vi sinh EMZEO: 100–200g/100kg bã – tăng mật độ vi sinh vật có lợi, đẩy nhanh quá trình phân hủy và khử mùi hôi hiệu quả.
Cám gạo/mùn cưa (tùy chọn) giúp điều chỉnh độ ẩm, tạo độ tơi xốp, hạn chế hiện tượng vón cục khi ủ.
Trộn thật kỹ hỗn hợp để các thành phần quyện đều vào nhau, đảm bảo mọi phần bã đều tiếp xúc với vi sinh vật. Tránh để chỗ quá khô hoặc quá ướt, vì sẽ gây ra hiện tượng phân hủy không đồng đều, dễ phát sinh mùi lạ.
Bước 3: Ủ kín trong điều kiện phù hợp
Cho hỗn hợp đã trộn vào bao tải dứa, thùng nhựa hoặc lu có nắp đậy.
Nén nhẹ để giảm bớt không khí bên trong, giúp lên men hiếu khí hiệu quả. Tuy nhiên, tránh nén quá chặt vì có thể khiến hỗn hợp bị yếm khí, dễ gây mùi chua.
Đậy kín, nhưng vẫn nên dùng loại nắp cho phép thoáng nhẹ (nắp hở nhẹ, dùng vải mỏng buộc lại…) để giữ môi trường ổn định cho nấm hoạt động.
Đặt nơi thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp, tránh mưa. Nhiệt độ môi trường lý tưởng là 25–35°C.
Bước 4: Theo dõi quá trình lên men
Sau 3 đến 5 ngày, bạn nên mở kiểm tra thử:
Mốc xanh nhạt xuất hiện đều trên bề mặt là dấu hiệu nấm Trichoderma đang hoạt động tốt.
Mùi thơm nhẹ như đậu nành chín hoặc cơm rượu là đạt chuẩn.
Nếu thấy mùi hôi, mốc đen hoặc bã bị nhớt, có thể là do:
Bã quá ẩm hoặc chưa ráo nước khi ủ.
Thiếu nấm hoặc chế phẩm vi sinh.
Trộn chưa đều, dẫn đến lên men không đồng đều.
Lúc này, bạn nên bổ sung thêm nấm hoặc EMZEO, trộn lại kỹ và tiếp tục ủ thêm vài ngày.
Bước 5: Hoàn tất và bảo quản
Thời gian ủ thường kéo dài 7–15 ngày, tùy điều kiện thời tiết. Khi bã đã hoai mục đều, mùi dễ chịu, không còn nhớt hay mốc lạ thì có thể sử dụng.
Nếu không dùng ngay, bạn có thể phơi khô rồi cho vào bao, cột kín và bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát. Tránh ánh nắng trực tiếp, ẩm thấp hoặc để gần khu vực có mùi hóa chất, vì dễ làm giảm chất lượng phân ủ.
Cách ủ bã đậu nành với Trichoderma dạng nước
Ủ nước (hay còn gọi là ủ dịch đạm sinh học) là phương pháp phổ biến để tạo ra phân bón dạng lỏng, dễ hấp thu, đặc biệt hiệu quả khi tưới gốc, phun lá hoặc pha loãng để bón định kỳ. Đây là lựa chọn lý tưởng cho những ai trồng rau, cây ăn trái hoặc hoa màu cần bổ sung dinh dưỡng nhanh chóng.
Bước 1: Chuẩn bị thùng ủ
Dùng thùng nhựa có nắp, dung tích từ 30–50 lít tùy lượng nguyên liệu.
Rửa sạch thùng, để ráo nước trước khi sử dụng.
Bước 2: Pha và trộn nguyên liệu
Cho lần lượt vào thùng:
5–10kg bã đậu nành tươi
1–2 lít mật rỉ đường
10–20ml chế phẩm Trichoderma dạng nước
50–100g chế phẩm EMZEO
10–20 lít nước sạch (lượng nước vừa đủ ngập bã đậu khoảng 10–15cm).
Khuấy đều hỗn hợp để các thành phần phân bố đều, tránh vón cục hoặc chỗ đặc, chỗ loãng.
Bước 3: Ủ và theo dõi
Đậy nắp kín, nhưng không siết quá chặt để hỗn hợp còn “thở”.
Đặt thùng ở nơi râm mát, tránh ánh nắng trực tiếp, nhiệt độ lý tưởng từ 25–35°C.
Khuấy đều 1 lần mỗi ngày trong 5–7 ngày đầu tiên để hỗn hợp lên men đều và tránh đóng váng.
Ủ trong khoảng 15–20 ngày, tùy nhiệt độ. Khi dịch ủ chuyển sang màu nâu cánh gián, có mùi thơm nhẹ như mạch nha hoặc cơm rượu, không có mùi hôi chua là đạt.
Nếu có mùi lạ (thối, chua gắt), có thể là do ủ sai tỷ lệ, nước bị nhiễm bẩn hoặc thiếu vi sinh vì thế nên bổ sung thêm Trichoderma hoặc EMZEO và khuấy lại.
Phân bón từ bã đậu nành kết hợp cùng với nấm Trichoderma
Cách sử dụng phân bón ủ từ bã đậu nành với nấm Trichoderma cho cây trồng
Sau khi đã hoàn tất quá trình ủ, việc sử dụng phân bón đúng cách sẽ giúp cây trồng hấp thu tối đa dưỡng chất, phát triển khỏe mạnh và hạn chế sâu bệnh. Tùy theo dạng phân (khô hay nước), cách dùng cũng sẽ khác nhau.
Với phân bón ủ dạng khô
Phân khô là dạng phổ biến và dễ sử dụng, phù hợp với nhiều loại cây từ rau màu, hoa kiểng đến cây ăn trái.
Cách dùng:
Bón lót: Trộn phân khô vào đất trước khi gieo trồng, giúp cải thiện cấu trúc đất và cung cấp nguồn dinh dưỡng chậm rãi.
Bón thúc: Đào rãnh hoặc xới nhẹ đất quanh gốc cây, rải phân rồi lấp đất lại.
Liều lượng gợi ý:
Rau ăn lá, rau gia vị: 100–150g/gốc/lần, 10–15 ngày/lần.
Hoa, cây cảnh: 150–200g/gốc/lần, bón định kỳ mỗi tháng 1 lần.
Cây ăn trái (cây nhỏ): 200–300g/gốc/lần, có thể tăng lên tùy độ tuổi và mùa vụ.
Lưu ý: Không nên rải sát gốc cây non vì phân có thể còn nóng. Nên trộn đều với đất hoặc tưới nước sau khi bón để kích hoạt vi sinh vật.
Với dịch đạm sinh học (phân ủ dạng nước)
Phân nước có ưu điểm thẩm thấu nhanh, dễ sử dụng, đặc biệt phù hợp cho giai đoạn cây đang phát triển mạnh.
Cách dùng:
Tưới gốc: Giúp bổ sung dinh dưỡng nhanh chóng cho rễ cây, đặc biệt trong thời kỳ cây ra lá, ra hoa.
Phun lá: Giúp cây hấp thu dinh dưỡng qua lá, kích thích ra rễ và tăng đề kháng.
Pha loãng trước khi sử dụng:
Tưới gốc: Pha theo tỷ lệ 1 lít dịch ủ với 20 lít nước sạch.
Phun lá: Pha loãng hơn, khoảng 1:30 đến 1:50, dùng bình xịt phun nhẹ, vào sáng sớm hoặc chiều mát.
Tần suất sử dụng:
Tưới định kỳ 7–10 ngày/lần cho rau màu, hoa.
Cây ăn trái: 10–15 ngày/lần, tùy mùa và tình trạng cây.
Lưu ý:
Không tưới quá liều hoặc quá thường xuyên để tránh gây "sốc phân".
Nếu cây có dấu hiệu úng rễ, vàng lá, nên ngưng sử dụng và kiểm tra độ thoát nước của đất.
Luôn lắc đều dịch ủ trước khi dùng để phân bố đều vi sinh và dinh dưỡng.
Sử dụng các biện pháp bón phân bã đậu nành khác nhau cho từng loại cây
Những lưu ý quan trọng khi ủ bã đậu nành với Trichoderma
Để quá trình ủ đạt hiệu quả cao, hạn chế tình trạng phân bị hỏng, bạn nên lưu ý các điểm sau:
Chọn bã đậu nành chất lượng:
Nên dùng bã đậu tươi, chưa bị ôi thiu, mốc đen hoặc lên men yếm khí.
Nếu bã đã để lâu, cần phơi nắng hoặc xử lý trước khi đem ủ để tránh làm hỏng mẻ ủ.
Trộn đều nấm Trichoderma và phụ gia:
Dù là ủ khô hay ủ nước, cần đảm bảo nấm Trichoderma được phân bố đều trong toàn bộ hỗn hợp.
Không để hỗn hợp chỗ khô – chỗ ướt, vì dễ gây ra quá trình phân hủy không đều.
Kiểm soát độ ẩm trong quá trình ủ khô:
Không đổ thêm nước nếu bã đã đủ ẩm.
Bã quá ướt sẽ dễ bị lên men yếm khí, gây mùi hôi hoặc làm thối nguyên liệu.
Theo dõi màu sắc và mùi trong thời gian ủ:
Mốc xanh nhạt, mùi thơm nhẹ như cơm rượu là dấu hiệu ủ thành công.
Nếu thấy bã chuyển sang màu đen, có mùi chua, hôi – cần kiểm tra lại nguyên liệu, bổ sung nấm hoặc xử lý lại hỗn hợp.
Ủ kín, tránh côn trùng xâm nhập:
Dùng nắp hoặc bao kín để hạn chế ruồi, kiến, gián... làm ô nhiễm mẻ ủ.
Đặt nơi râm mát, thoáng khí và tránh ánh nắng hoặc mưa trực tiếp.
Bảo quản và theo dõi phân bón từ bã đậu nành
Những câu hỏi thường gặp về cách ủ bã đậu nành với nấm Trichoderma
Cách làm GE đậu nành?
GE đậu nành được làm bằng cách ủ đậu nành tươi (nguyên hạt hoặc bã) với đường/rỉ mật và nước trong 3–6 tháng để tạo dịch lên men giàu vi sinh.
Có thể dùng bã đậu nành đã để lâu để ủ không?
Chỉ nên dùng nếu bã chưa mốc đen, chưa thối – có thể phơi nắng khử mùi trước khi ủ.
Dùng nấm Trichoderma dạng nước có hiệu quả không?
Có, miễn là dùng đúng liều lượng theo hướng dẫn – hiệu quả tương đương dạng bột.
Phân sau khi ủ để được bao lâu?
Dạng khô: bảo quản được 3–6 tháng; dạng nước: nên dùng trong 1–2 tháng.
Như vậy, cách ủ bã đậu nành với nấm Trichoderma là giải pháp đơn giản, tiết kiệm và cực kỳ hiệu quả giúp tạo ra phân bón hữu cơ an toàn, thân thiện với môi trường. Tùy vào điều kiện và nhu cầu, bạn có thể chọn ủ khô để bảo quản lâu dài hoặc ủ nước để tưới nhanh, tiện lợi. Đừng quên chọn nguyên liệu chất lượng và đúng kỹ thuật để đạt kết quả tốt nhất. Tham khảo thêm các sản phẩm nấm Trichoderma, EM, rỉ mật chính hãng tại Nông Nghiệp Phố để bắt đầu ủ ngay hôm nay!
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Website: https://nongnghieppho.vn/
Hotline: 086 5399 086
Bạn muốn nhận khuyến mãi đặc biệt? Đăng ký ngay.
